Algemeen

  • Home
  • Algemeen
  • In gesprek blijven over verwachtingen en verschillen

In gesprek blijven over verwachtingen en verschillen

DiandaOpentKL

Terugblik symposium ‘Allochtonen en gezondheid’ 25 september 2018

De terminologie. De cijfers. De herkomst. De trends. De vergrijzing. De stereotypen. Alles kwam langs, evenals de wens ‘is er niet een handig lijstje over die cultuurverschillen?’ Nee dus. In de gezondheidszorg aan (oudere) migranten gaat het om inleven, respect en luisteren – zoals dat in het contact tussen elke arts en elke patiënt het geval hoort te zijn. Terugblik op het symposium ‘Allochtonen en gezondheid’, georganiseerd door SGAN (Stichting Gezondheid Allochtonen Nederland) en Patiëntenfederatie Nederland.

Rond de honderd deelnemers waren op 25 september 2018 afgekomen op het symposium, dat gehouden werd in een zaal in de Ulu Moskee in Utrecht. Dianda Veldman van de Patiëntenfederatie en Mehmet Uygun van SGAN heetten allen van harte welkom.


Cultuursensitief

De eerste spreker was Ali Lahdidioui, internist ouderengeneeskunde in het Haga ziekenhuis in Den Haag. Hij nam het publiek mee door de geschiedenis van de niet-westerse migranten in Nederland. “Dezelfde klachten kunnen tot verschillende diagnose leiden. En andersom, dezelfde diagnose kan verschillende klachten geven”, was zijn ervaring. Mensen met een allochtone achtergrond zien ziekte vaak als de wil van Allah. Hoe ga je daar als zorgverlener mee om? “Vanuit preventie wil je graag vertellen wat gezond is voor mensen.

Congres25septkl

En dat is vanuit de islam net zo: het geloof leert dat je niet iets moet doen wat je lichaam kan schaden. Dus in die zin is er geen tegenstelling. Vanuit religieus oogpunt kunnen dezelfde adviezen gelden als vanuit medisch standpunt. Zoek dan ook naar de overeenkomsten in plaats van de verschillen. Iemand die ziek of zwak is en beter niet kan vasten, hoeft zich niet koste wat kost aan de ramandan te houden.”

Uit de zaal kwam als reactie van iemand uit thuiszorg: “Wij zeggen vaak: ‘Het ligt in de handen van Allah,  maar we rekenen wel op uw medewerking.” Een andere reactie was: “Maak ook een kaartje met 3 goede vragen die de zorgverlener kan stellen aan een patiënt met een migratieachtergrond.” Dr. Lahdidioui besloot met de boodschap: “Er komen nu eenmaal meer oudere migranten. De zorg moet daarop inspelen en meer cultuursensitief worden.”




Contrasten

Zorgconsulenten Farida Almane en Nazli Lale Kahraman vertelden over hun werk in het BovenIJ ziekenhuis in Amsterdam. De functie ‘zorgconsulent’ bestaat nog maar een jaar of tien en staat in veel zorginstellingen onder druk door bezuinigingen. Maar juist de inzet van een zorgconsulent kan op termijn geld besparen. Er is eerder een diagnose mogelijk, de patiënt begrijpt zijn situatie beter, de behandeling wordt beter gevolgd en het aantal herhaalbezoeken kan omlaag, zo vatten zij hun werk samen. Zorgconsulenten kunnen ook goed werk verrichten in de contacten tussen patiënten, zorgverleners, familie en ‘kamergenoten’.

“We hadden een patiënte die het zeer belastend vond om haar cardioloog elke keer de hand te moeten schudden. We hebben hier op een nette manier een gesprek over op gang gebracht. Met goede uitleg is er meer begrip”.  Dat gold ook voor de patiënt die zich op een vierpersoonskamer wilde afzonderen voor het gebed. Of het grote aantal bezoekers bij een allochtone patiënt in het ziekenhuis. “Vanuit het geloof is het belangrijk om de zieken te bezoeken. Dat staat haaks op het bezoekbeleid. Met uitleg en wat aanpassingen kunnen we dat in goede banen leiden.”

Zij benoemden verder het verschil in verwachtingen. Allochtone patiënten, met name de ouderen, verwachten dat een arts altijd een behandeling start. Dat kan zijn een operatie, injectie of medicijnen. Leefstijladviezen over meer bewegen of anders eten passen niet in dat beeld. De patiënt voelt zich daarmee niet serieus genomen. Ook hier kan de zorgconsulente door voorlichting de kloof verkleinen. Het in de Nederlandse zorg gangbare ‘regie bij de patiënt’ is iets wat allochtone ouderen totaal niet aanspreekt – zij verwachten dat anderen voor hén zorgen, in plaats van dat ze zelf van alles moeten uitzoeken, kiezen en beslissen.


Congres25sept2KLLevenseinde
Roukkaya Oueslati is gezondheids- en religiewetenschapper en heeft onderzoek gedaan naar palliatieve zorg. Daarvoor heeft zij veel allochtone ouderen geïnterviewd en een genuanceerd beeld gekregen over denkbeelden rond levenseinde. Ze presenteerde de uitkomsten van dit onderzoek op het symposium. Eén van de inzichten was dat hoe verder we naar het zuiden gaan, hoe voorzichter zorgverleners zijn in het vertellen van slecht nieuws aan een ernstig zieke patiënt. Dat levert in de praktijk dilemma’s op. Moet een arts altijd aan de patiënt klip en klaar vertellen hoe slecht zijn situatie is – terwijl dat in de cultuur van die persoon ‘not done’ is? Wat doet de ‘Nederlandse directheid’ met de kinderen, die hun vader of moeder zo graag zélf, op hun manier, de diagnose brengen? Of hoe om te gaan met het toedienen van morfine, wat onder moslims niet gepast is. Vanuit het geloof mogen zij zich niet laten bedwelmen, met als gevolg dat de doodsstrijd onnodig zwaar is.

Met diverse voorbeelden en filmpjes kwam het gesprek op gang over deze en andere thema’s. De conclusie van deze lezing en eigenlijk van het hele symposium was duidelijk: het is belangrijk om steeds weer in gesprek te gaan over wat belangrijk is voor iemand vanuit diens levensovertuigingen, want alleen dan is zorg mogelijk die aansluit bij de patiënt.