Direct naar:

Verschillende participatievormen

Patiëntenparticipatie betekent het benutten van de specifieke ervaringsdeskundigheid van patiënten en/of hun naasten voor het verbeteren van de zorg. Bij patiëntenparticipatie kun je denken aan:

Diagram Patiëntenparticipatie
Dit cirkeldiagram laat zien op welke manieren patiënten betrokken kunnen worden bij een project of proces.

Toelichting op de cirkel

Informeren

De cirkel begint bij informeren. Informeren wil zeggen; relevante burger- en/of patiënten(organisaties) op de hoogte stellen. Er is in principe geen ruimte voor interactie. Informeren is feitelijk geen participatie maar het kan wel de basis vormen om participatie te starten en te bevorderen.

Voorbeelden van informeren


Raadplegen

Raadplegen gaat over het meedenken van individuele patiënten en/of burgers. Dit is een vrijblijvende vorm van participatie. Hier mogen patiënten meedenken en meepraten. Een patiëntenorganisatie, groep burgerinitiatief, een groep burgers of patiënten of een individu wordt gevraagd zijn/haar mening of ervaring te delen. Het raadplegen van individuele patiënten kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld via focusgroepen, patiëntervarings-vragenlijsten en spiegelgesprekken.

Voorbeelden van raadplegen

Adviseren

Na het raadplegen van meerdere individuen over hun ervaringen en meningen met bepaalde zorgverlening, worden namens deze groep burgers of patienten bepaalde problemen, wensen en oplossingen ingebracht. Bijvoorbeeld een bepaald Burgerinitiatief, adviesraden Sociaal Domein, cliëntenraden, de Patiëntenfederatie of een patiëntenorganisatie kunnen op deze manier adviseren.

Voorbeelden van adviseren

Coproduceren

Bij coproduceren hebben vertegenwoordigers van burgers en/of patiëntenorganisaties en andere partijen, zoals zorgverleners, beleidsmakers, onderzoekers, evenredige invloed en werken effectief samen aan plannen of producten.

Voorbeelden van coproduceren

Meebeslissen

Burgers en/of patiënten sturen en beslissen mee over allerlei soorten beleid namens een burgerinitiatief, patiëntenorganisatie(s) of een groep burgers of patiënten.

Voorbeelden van meebeslissen

Zelfbeheer

Zelfbeheer betekent dat patiënten een eigen initiatief opzetten in georganiseerd verband.

Voorbeelden


Coproduceren, meebeslissen en zelfbeheer zijn intensievere vormen van participatie. Bij deze vormen hebben vertegenwoordigers van patiënten een belangrijke stem. Het verschil tussen deze laatste drie vormen zit in de manier van samenwerken.

Verschillende mensen nodig

Voor de verschillende vormen van participatie heb je mensen met verschillende capaciteiten nodig. Voor de intensievere vormen, zoals meebeslissen, bijvoorbeeld mensen met inhoudelijke kennis van wat er bij een groep patiënten leeft. Dit kunnen ook beleidsmedewerkers zijn van patiëntenorganisaties. Hier wordt ten minste verwacht dat je namens een patiëntenorganisatie of koepel optreedt. Deze persoon moet beschikken over kennis van de betreffende patiëntengroep en hun voorkeuren en wensen.

Het is dus van belang om goed af te wegen welk type patiëntvertegenwoordiger het best betrokken kan worden bij burger- of patientparticipatie trajecten, en vooraf met elkaar af te spreken welke vorm participatie wordt verwacht om verwachtingen te managen en teleurstelling achteraf te voorkomen.

Daarbij is het advies om participanten:

Creëren van de juiste mix

Belangrijk is het creëren van een juiste mix van de participatievormen. Zodat de inbreng representatief is voor grote patiëntengroepen en voldoende niveau heeft. Alleen dan is de samenwerking met patiënten betekenisvol. De verschillende vormen zijn niet per definitie gekoppeld aan één persoon. Zo kan de ene patiënt eenmalig een ervaringsverhaal vertellen via een raadpleging en een ander persoon lid zijn van een projectteam als meebeslisser. Als het maar gebeurt in afstemming met de vertegenwoordigers.

Is deze pagina nuttig?
Bedankt voor je feedback!