Direct naar:

Verschillende participatievormen

Patiëntenparticipatie betekent het benutten van de specifieke ervaringsdeskundigheid van patiënten en/of hun naasten voor het verbeteren van de zorg. Bij patiëntenparticipatie kun je denken aan:

Diagram Patiëntenparticipatie
Dit cirkeldiagram laat zien op welke manieren patiënten betrokken kunnen worden bij een project of proces.

Toelichting op de cirkel

Informeren

De cirkel begint bij informeren. Informeren is feitelijk geen participatie maar het kan wel de basis vormen om participatie te starten en te bevorderen. Informeren wil zeggen dat je alle relevante patiënten(organisaties) informeert; op de hoogte stelt. Er is in principe geen ruimte voor interactie.

Voorbeeld

Een patiëntenorganisatie krijgt te horen dat er een nieuwe keuzehulp wordt ontwikkeld op initiatief van een andere organisatie, bijvoorbeeld een beroepsvereniging.

Raadplegen

Raadplegen gaat over het meedenken van individuele patiënten. Dit is een vrijblijvende vorm van participatie. Hier mogen patiënten meedenken en meepraten. Je vraagt een patiëntenorganisatie, groep patiënten of individu zijn mening en/of ervaring te delen. Het raadplegen van individuele patiënten kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld via focusgroepen, patiëntervaringsvragenlijsten en spiegelgesprekken.

Voorbeelden

Adviseren

Met adviseren bedoelen we het inbrengen van problemen, wensen en oplossingen namens een groep. Deze verkrijg je door het raadplegen van meerdere individuele ervaringen en meningen. De Patiëntenfederatie of een patiëntenorganisatie kan bijvoorbeeld adviseren.

Voorbeeld

De Patiëntenfederatie adviseert VWS over het geneesmiddelenbeleid. Dit doet de Patiëntenfederatie op basis van de ervaringen van leden. Eventueel aangevuld met de informatie vanuit het Zorgpanel en andere kanalen.

Coproduceren

Bij coproduceren hebben vertegenwoordigers van patiëntenorganisaties en andere partijen, zoals zorgverleners, beleidsmakers, onderzoekers, evenredige invloed en werken effectief samen aan plannen of producten.

Voorbeeld

Als patiëntenvertegenwoordigers namens een patiëntenorganisatie deelnemen aan een werkgroep voor de ontwikkeling van een richtlijn of een indicatorenset.

Meebeslissen

Patiënten sturen en beslissen mee over allerlei soorten beleid namens patiëntenorganisatie(s) of een groep patiënten.

Voorbeelden

Zelfbeheer

Zelfbeheer betekent dat patiënten een eigen initiatief opzetten in georganiseerd verband.

Voorbeelden

Coproduceren, meebeslissen en zelfbeheer zijn intensievere vormen van participatie. Bij deze vormen hebben vertegenwoordigers van patiënten een belangrijke stem. Het verschil tussen deze laatste drie vormen zit in de manier van samenwerken.

Verschillende mensen nodig

Voor de verschillende vormen van participatie heb je mensen met verschillende capaciteiten nodig. Voor de intensievere vormen, zoals meebeslissen, bijvoorbeeld mensen met inhoudelijke kennis van wat er bij een groep patiënten leeft. Dit kunnen ook beleidsmedewerkers zijn van patiëntenorganisaties. Hier wordt ten minste verwacht dat je namens een patiëntenorganisatie of koepel optreedt. Deze persoon moet beschikken over kennis van de betreffende patiëntengroep en hun voorkeuren en wensen.

Creëren van de juiste mix

Belangrijk is het creëren van een juiste mix van de participatievormen. Zodat de inbreng representatief is voor grote patiëntengroepen en voldoende niveau heeft. Alleen dan is de samenwerking met patiënten betekenisvol. De verschillende vormen zijn niet per definitie gekoppeld aan één persoon. Zo kan de ene patiënt eenmalig een ervaringsverhaal vertellen via een raadpleging en een ander persoon lid zijn van een projectteam als meebeslisser. Als het maar gebeurt in afstemming met de vertegenwoordigers.

Is deze pagina nuttig?
Bedankt voor je feedback!