Doorbraak in transparantie over kwaliteit prostaatoperaties

Er komt eindelijk meer informatie beschikbaar voor patiënten over de kwaliteit van prostaatverwijderingen bij prostaatkanker. Ziekenhuizen worden vanaf 1 januari 2027 wettelijk verplicht om meer gegevens aan te leveren aan het Zorginstituut over uitkomsten, bijwerkingen en complicaties na deze ingreep. Deze gegevens worden dan in 2028 voor patiënten inzichtelijk.  Patiëntenfederatie Nederland vraagt al jarenlang aandacht voor het gebrek aan inzicht in kwaliteitsverschillen tussen ziekenhuizen en is daarom blij met deze belangrijke stap.

Dat inzicht is hard nodig. Uit onderzoek van Maike Schepens (inmiddels Kwartiermaker Transparantie bij Patiëntenfederatie Nederland) uit 2023 bleek opnieuw dat de kans op incontinentie na een prostaatverwijdering sterk verschilt tussen ziekenhuizen: in het best presterende ziekenhuis was die kans 19 procent, terwijl die in het slechtst presterende ziekenhuis opliep tot 85 procent. Ondanks deze alarmerende uitkomsten hadden patiënten tot nu toe geen mogelijkheid om ziekenhuizen op basis van deze kwaliteitsinformatie met elkaar te vergelijken. Hoewel de roep om meer openheid sindsdien steeds sterker werd, bleef daadwerkelijke vooruitgang lange tijd uit.

Winst voor patiënten én de zorg

Dat deze gegevens straks wél beschikbaar komen, is een belangrijke overwinning voor patiënten. Betrouwbare informatie over de kwaliteit van zorg helpt mensen om samen met hun arts een weloverwogen keuze te maken voor een ziekenhuis dat het beste past bij hun situatie. Daarnaast stimuleert transparantie zorgaanbieders om van elkaar te leren en continu te werken aan betere zorg. Door inzichtelijk te maken waar de beste resultaten worden behaald, kunnen goede werkwijzen zich sneller verspreiden. Zo worden vermijdbare complicaties, heroperaties en langere ziekenhuisopnames voorkomen. Dit draagt bij aan betere uitkomsten voor patiënten, hogere kwaliteit van leven en minder onnodige druk op de zorg.

Blijven strijden voor transparantie

Patiëntenfederatie Nederland zet zich al lange tijd in voor meer transparantie over de kwaliteit van zorg. Zo publiceerden we vorig jaar het Manifest Transparantie in de Zorg, waarin we samen met tientallen partijen opriepen om kwaliteitsinformatie beter beschikbaar en bruikbaar te maken voor patiënten. Ook dwongen we belangrijke afspraken hierover af in het Aanvullend Zorg & Welzijnsakkoord (AZWA), waaronder een nulmeting van de beschikbaarheid van kwaliteitsinformatie. Daaruit bleek dat patiënten nog lang niet kunnen beschikken over de informatie die zij nodig hebben om een weloverwogen keuze te maken voor de best passende zorg en dat doelstellingen om dit te verbeteren al jarenlang niet gehaald worden.

De verplichte aanlevering van kwaliteitsgegevens over prostaatverwijderingen laat zien dat verandering mogelijk is. Tegelijkertijd is dit een slechts een eerste stap. Patiëntenfederatie Nederland blijft zich inzetten voor een zorgsysteem waarin patiënten kunnen kiezen op basis van betrouwbare informatie over de kwaliteit van zorg.